“`html
İran’daki Protestolar: Güvenlik Güçlerinin Sert Tepkisi ve Uluslararası Gelişmeler
İran’da protestolar, son üç gün içindeki güvenlik güçleri tarafından yüzlerce kişinin hayatını kaybetmesine ve yaralanmasına rağmen, cumartesi gecesi yeniden sokaklara taştı. Eylemler, artan enflasyona karşı hükümetin politikalarına karşı duyulan öfkenin bir yansıması olarak devam ediyor.
BBC’nin elde ettiği onaylanmış videolar ve tanıkların beyanları, hükümetin internet kısıtlamalarını sürdürmesiyle birlikte tepkilerin tırmandığını göstermekte. Ülkenin başsavcısı Mohammad Movahedi Azad, herhangi bir protestocu için “Allah’ın düşmanı” ifadesini kullanarak bunun idam cezası gerektireceğini duyurdu.
Tahran’daki protestolar, 28 Aralık’ta başlamış ve kısa sürede ülke geneline yayılmıştır. Göstericiler, yüksek enflasyonla birlikte, İran’ın dini lideri Ali Hamaney’in hükümet çoğunluğunun sona ermesini talep ediyorlar.
Hamaney, göstericileri ABD Başkanı Donald Trump’ı memnun etmek isteyen “vandal bir grup” olarak nitelendirdi. Hükümet, bir yandan küresel internete erişimi kısıtlarken, öte yandan iç internetin de ciddi şekilde daraldığını gözler önüne serdi.
BBC ve çeşitli uluslararası haber ajansları, İran içinden doğru bilgi akışında sıkıntı yaşarken, bazı video görüntüleriyle eylemlerin devam ettiğine dair kanıtlar gelmeyi sürdürüyor. Cumartesi gecesi kaydedilen videolar, protestocuların Tahran’da sokakları ele geçirdiğini ve ayrıca Meşhed şehrinde güvenlik kuvvetleriyle çatışmalara tanıklık edildiğini göstermektedir.
Trump’tan Destek Açıklaması
ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya üzerinden “İran, daha önce hiç olmadığı kadar ÖZGÜRLÜK arıyor. ABD yardıma hazır!” şeklinde bir paylaşımda bulundu. ABD medyası, Trump’ın askeri müdahale seçenekleri hakkında bilgilendirildiğini belirtirken, New York Times ve Wall Street Journal, bazı yetkililerin “ön görüşmeler” yaptığını açıkladığını bildirdi.
Geçen yıl, ABD, İran’ın nükleer tesislerine yönelik hava saldırıları gerçekleştirmişti. Senatör Lindsey Graham, sosyal medyada “İran halkına: uzun süredir çektiğiniz kabus yakında sona erecek” dedi. Rıza Pehlevi, protestoları destekleyerek, “Yalnız değilsiniz, özgür dünyanın lideri Trump, cesaretinizi dikkatle izliyor” şeklinde bir video ile duydu.
Protestoların Durumu
Protestoların 14. gününde, insan hakları grupları en az 50 kişinin yaşamını yitirdiğini bildirdi. Devam eden gösterilere karşın, hükümetin baskı uyguladığı yönünde işaretler belirmekte. İran hükümeti, son olayların sorumlusunun kendileri olduğunu kabul etti.
İki hastanede görevli sağlık çalışanları, yaralıların sayısıyla baş etmekte zorluk çektiklerini belirtiyor. Bir doktor, Tahran’daki bir göz hastanesinin kritik bir duruma geçtiğini ifade ederken, yaralıların çoğunun silah yaraları bulunduğuna dikkat çekti. İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), son 14 günde en az 50 protestocunun hayatını kaybettiğini ve 2,311 kişinin tutuklandığını bildirdi.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, İngiltere Başbakanı Keir Starmer ve Almanya Başbakanı Friedrich Merz, ortak bir bildiri yayımlayarak İran hükümetine kendi halklarını koruma sorumluluğunu hatırlattılar. Ayetullah Ali Hamaney, halkın direnişini hedef alarak daha önceki ifadelere benzer şekilde “İslam Cumhuriyeti, kanla inşa edildi ve geri adım atmayacak” dedi.
Eylemlerinin kalabalıklaştırılmasına yönelik çağrıda bulunan Rıza Pehlevi, “Amacımız yalnızca sokağa çıkmak değil, şehirleri kontrol altına alacak şekilde organize olmaktır” dedi.
Trump, halkın mücadelelerini izlemeye devam ettiklerini belirtti ve “Onlara karşı sert önlemler alacağız” şeklinde uyarıda bulundu. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, ABD’yi olayları kışkırtmakla suçlarken, ABD bu durumu “hayalperest bir yorum” olarak nitelendirdi.
Bu gerilim dolu günlerde, İran halkının hak taleplerinin ne yöne evrileceği merak konusu. Uluslararası toplumun çağrısı ile birlikte, hükümetin ne şekilde bir karşılık vereceği ise belirsizliğini koruyor.
Soroush Negahdari’nin katkılarıyla.
Bu haber BBC gazetecileri tarafından hazırlanmış ve doğrulanmıştır. Proje kapsamında yapay zeka teknolojisi de kullanılmıştır.
“`
